Φέτος το καλοκαίρι, είχα την τύχη να συμμετέχω στην Ολυμπιάδα Χημείας που διοργανώθηκε στην Αγγλία από τα πανεπιστήμια του Cambridge και της Οξφόρδης. Πρόκειται για έναν παγκόσμιο διαγωνισμό χημείας που γίνεται κάθε χρόνο σε μια διαφορετική χώρα τον Ιούλιο και συμμετέχουν οι χώρες στέλνοντας τέσσερις μαθητές με δύο μέντορες καθηγητές η καθεμία.

Οι μαθητές διαγωνίζονται στη χημεία σε θεωρητικό και εργαστηριακό επίπεδο προσπαθώντας για την απόκτηση χρυσού, ασημένιο ή χάλκινου μεταλλίου.

Στη χώρα μας, η επιλογή των μαθητών γίνεται σε δύο στάδια. Αρχικά, από τον πανελλήνιο διαγωνισμό χημείας επιλέγονται συνολικά δέκα άτομα από όλη την Ελλάδα που έχουν τελειώσει τη δευτέρα ή την τρίτη Λυκείου. Αμέσως μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς, τα παιδιά αυτά περνούν μία εβδομάδα στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας όπου προετοιμάζονται από τους καθηγητές του χημικού τμήματος για την Ολυμπιάδα όσον αφορά τη θεωρία αλλά κυρίως για τις εργαστηριακές ασκήσεις. Στο τέλος της εβδομάδας αυτής οι μαθητές διαγωνίζονται μεταξύ τους ώστε να επιλεγεί τελικά η τετραμελής ομάδα που θα εκπροσωπήσει τη χώρα.

Ήταν τεράστια η χαρά μου όταν έμαθα ότι θα συμμετείχα στη διαδικασία επιλογής της ολυμπιακής ομάδας. Βέβαια, το πρόγραμμα στο Πανεπιστήμιο ήταν εξαντλητικό αφού αρχίζαμε το μάθημα στις εννιά το πρωί και τελειώναμε εννιά το βράδυ. Παρά την κούραση, τα πράγματα που μαθαίναμε ήταν συναρπαστικά, το κλίμα ανάμεσά στα παιδιά πολύ ζεστό και φιλικό, με αποτέλεσμα στο τέλος της εβδομάδας να έχω αποκτήσει πολλές καινούριες γνώσεις και πολλούς φίλους απ’ όλη την Ελλάδα! Όταν, μάλιστα, έμαθα ότι είχα επιλεγεί για να συμμετέχω στην Ολυμπιάδα ο ενθουσιασμός μου ήταν τεράστιος αφενός γιατί μου δινόταν η ευκαιρία να ζήσω τη μοναδική εμπειρία και αφετέρου γιατί θα συνέχιζα τα μαθήματα στο πανεπιστήμιο. Η υπόλοιπη ομάδα αποτελούνταν από άλλα τρία αγόρια, ένα από τη Μυτιλήνη, ένα από την Έδεσσα και ένα από την Κατερίνη. Εμείς οι τέσσερεις, λοιπόν, συνεχίσαμε την προετοιμασία σε ακόμα πιο εντατικούς ρυθμούς που συχνά μας έφταναν στα όρια της αντοχής μας.

Η διαμονή μας κράτησε δέκα μέρες όπου ουσιαστικά κάναμε διακοπές αφού η χημεία μας απασχόλησε μόνο δύο πρωινά, ένα για τις θεωρητικές εξετάσεις και ένα για τις πρακτικές. Τις υπόλοιπες μέρες είχε οργανωθεί ένα πρόγραμμα γεμάτο δραστηριότητες, παιχνίδια, εκδρομές και φυσικά χιλιάδες ευκαιρίες να γνωρίσει κανείς τα υπόλοιπα παιδιά απ’ όλο τον κόσμο. Έτσι, δημιουργήσαμε πάρα πολλές φιλίες με παιδιά από μακρινές και κοντινές χώρες όπως από την Ινδία, το Ισραήλ, την Ουρουγουάη, το Περού, τη Γαλλία, τη Βραζιλία. Μπορεί ο χρόνος που περάσαμε μαζί να ήταν λίγος αλλά οι άνθρωποι που μοιράζονται τόσο έντονες εμπειρίες συνήθως δένονται μεταξύ τους με φιλικούς δεσμούς που μπορούν να διατηρηθούν παρά την απόσταση.

Όταν ήρθε η μέρα της αναχώρησης, δεν βλέπαμε την ώρα να προσγειωθούμε στην Αγγλία. Μόλις φτάσαμε στο Cambridge όπου θα μέναμε, κοιτούσαμε έκπληκτοι την πανέμορφη πόλη με τα πέτρινα κτίρια στην οποία βρίσκεται ένα από τα αρχαιότερα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Φέτος, γιόρταζε τα 800 χρόνια από την ίδρυσή του κατά τη διάρκεια των οποίων έχουν αποφοιτήσει δεκάδες νομπελίστες επιστήμονες και έχουν διδάξει οι μεγαλύτεροι «πατέρες» της Επιστήμης, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται οι βιολόγοι Watson και Crick και οι χημικοί Thomson, Rutherford και Bohr. Όλοι οι μαθητές της Ολυμπιάδας έμειναν στα κολλέγια που τόσα χρόνια στεγάζουν τους φοιτητές. Εμείς συγκεκριμένα μείναμε στο Trinity College, ένα τεράστιο κτίριο κτισμένο από πέτρα, με μεγάλους κήπους γεμάτους δέντρα και λουλούδια για να περπατούν εκεί οι φοιτητές, να ηρεμούν και να σκέφτονται!

Από αυτή την εμπειρία υπάρχουν κάποια περιστατικά που μου έχουν κάνει ιδιαίτερη εντύπωση. Καταρχήν, ήταν περίεργο να συνειδητοποιεί κανείς πόσο παγκόσμιο χαρακτήρα έχει η επιστήμη. Στο εργαστήριο μπορούσε να ακούσει όλες τις γλώσσες του κόσμου και να δει μαθητές με εντελώς διαφορετικά χρώματα και κουλτούρες να εκτελούν τα ίδια πειράματα, να προβληματίζονται και να γράφουν τις παρατηρήσεις τους σε μια παγκόσμια γλώσσα αριθμών και συμβόλων. Αξέχαστη θα μου μείνει η εικόνα της κοπέλας από το Κουβέιτ να φορά ακόμα και στο εργαστήριο το μαντήλι της, μαζί με την ποδιά του εργαστηρίου και τα προστατευτικά γυαλιά, να συνδυάζει δηλαδή τον προοδευτικό χαρακτήρα της επιστήμης με τις απαγορεύσεις της θρησκείας και της κουλτούρας της. Ταυτόχρονα είχε το ίδιο κέφι, τους ίδιους προβληματισμούς, την ίδια φιλική διάθεση με όλους γεγονός που γκρέμισε θεμελιακά όλα τα εμπόδια για την επικοινωνία μας.

Επίσης, δεν θα ξεχάσω τη συνάντηση με δύο μεγάλους ανθρώπους, τον πρόεδρο της 41ης Ολυμπιάδας Μπράιαν Τζόνσον και τον Χάρολντ Κρότο που βραβεύτηκε με Νόμπελ Χημείας το 1996. Ο πρόεδρος της Ολυμπιάδας μας μίλησε στην τελετή έναρξης και μας διηγήθηκε την εξής ιστορία: όταν ο ίδιος ήταν στο ξεκίνημα της μεγάλης του καριέρας είχε συναντήσει τη Μαρία Κιουρί, της είχε δώσει το χέρι και εκείνη του είχε πει ότι με το ίδιο χέρι είχε χαιρετήσει κάποτε τον Άλμπερτ Αϊνστάιν και ότι μέσω της χειραψίας αυτής είναι σαν να δίνει ο ίδιος το χέρι του όχι μόνο στη Μαρία Κιουρί αλλά και στον Αϊνστάιν. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος έδωσε το χέρι του στον καθένα από εμάς ώστε μέσω αυτού οι χειραψία μας να μεταβιβαστεί σ’ αυτές τις μεγάλες μορφές της επιστήμης! Όπως είπε ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία γι’ αυτόν όταν ήταν νέος και έτσι ήθελε να τη μοιραστεί μαζί μας. Ο νομπελίστας χημικός, από την άλλη, μας μίλησε στην τελετή λήξης με λόγια πολύ συγκινητικά. Μας τόνισε ότι εμείς, οι νέοι άνθρωποι, είμαστε το μέλλον της επιστήμης άρα και το μέλλον του κόσμου λέγοντας συγκεκριμένα «Εμείς οι παππούδες δώσαμε ό,τι μπορούσαμε, η επιστήμη τώρα περιμένει εσάς». Αμέσως, όμως, πρόσθεσε ότι ούτε το ταλέντο, ούτε οι γνώσεις μας είναι ικανές να μας αναδείξουν, αν οι ίδιοι δεν είμαστε άνθρωποι με όλη την έννοια της λέξης, αν δεν αγαπάμε τον άνθρωπο και το περιβάλλον του και δεν παλεύουμε γι’ αυτά. Μας ζήτησε να ξεκινήσουμε την πορεία μας στη γνώση με όπλο τη συνείδηση μας και ακόμα και παρόλο που ο καθένας από εμάς θα ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο, όλοι πρέπει να έχουμε μια κοινή επιδίωξη, τον εξανθρωπισμό ης επιστήμης μας…

Τέλος, τσαλαβουτώντας στα ρηχά της θάλασσας της χημείας, κατάλαβα ότι η γνώση των φυσικών επιστημών δεν αποτελεί συγκεκριμένη ύλη, χωρισμένη σε ανεξάρτητα κεφάλαια που διδασκόμαστε στο σχολείο, αποσπασματικά και συγκεχυμένα. Είναι ένα ολόκληρο οικοδόμημα από ιδέες, παρατηρήσεις και θεωρίες, στηριγμένο σε πολύ στέρεα θεμέλια. Η μία θεωρία προκύπτει από την άλλη, οι παλιές ιδέες γεννούν τις καινούριες και όλα αυτά διαπλέκονται μεταξύ τους και εξηγούν το ένα το άλλο. Επιπλέον, η γνώση αυτή στο σχολείο παρέχεται ακρωτηριασμένη καθώς έχει αφαιρεθεί από αυτή το πιο ουσιαστικό, το πιο δημιουργικό κομμάτι της, η εργαστηριακή άσκηση. Διδασκόμαστε ατελείωτη «χαρτοχημεία» χωρίς ποτέ να αντιληφθούμε ότι πρέπει να την ζούμε με όλες μας τις αισθήσεις. Άλλωστε, χημεία δεν είναι η σωστά γραμμένη αντίδραση στο χαρτί αλλά η αφή του γυάλινου σκεύους, ο ήχος της προνοίας που στάζει, η μυρωδιά του διαλύτη, το χρώμα του δείκτη…

Τελικά, τα αποτελέσματα για την ελληνική ομάδα δεν ήταν ευχάριστα επειδή κανένας δεν κατάφερε να βραβευτεί. Δεν μας πείραξε ωστόσο γιατί «το φθάσιμο στην Ιθάκη ήταν ο προορισμός μας». Σε μια Ιθάκη που όχι μόνο μας έδωσε το ωραίο ταξίδι, γεμάτο περιπέτειες, γεμάτο γνώσεις, αλλά και την ίδια, κάθε άλλο παρά φτωχική τη βρήκαμε…

Ζωή Χατζηελευθερίου Γ’5

 

____________ Προτεινόμενα Άρθρα

Αρθρογράφοι



Έχουμε 2 επισκέπτες συνδεδεμένους
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση